WYSTAWY CZASOWE W RATUSZU

SACRUM ET PROFANUM.
RYTUAŁ I CODZIENNOŚĆ U SCHYŁKU EPOKI KAMIENIA

Wystawa archeologiczna czynna do 30 listopada 2016 r.

Wystawa przygotowana przez Dział Archeologii Muzeum Podlaskiego w Białymstoku przy współpracy merytorycznej Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego.
Zabytki pochodzą ze zbiorów Działu Archeologii Muzeum Podlaskiego w Białymstoku, w tym badań realizowanych przez Muzeum i Instytut Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Ekspozycję uzupełnią wybrane przedmioty ze zbiorów Działu Etnografii.

Niewiele współczesnych odkryć archeologicznych można określić mianem przełomowych, zmieniających postrzeganie prahistorii zarówno regionu, jak i całego pogranicza Wschodniej i Zachodniej Europy. Bezsprzecznie do takich należą odsłonięte w Supraślu pozostałości unikalnych obiektów obrzędowych związanych z najstarszymi elitami „starego świata” – społecznościami określanymi w kategorii fenomenu Pucharów Dzwonowatych rozwijających się na szerokich obszarach Europy i północnej Afryki w III tys. p.n.e. Ich pojawienie się w nieodwracalnie zmieniło styl życia lokalnych łowców-zbieraczy kończąc tym samym jeden z najbardziej romantycznych rozdziałów naszej prahistorii – świat „ostatnich Indian Europy Środkowej”.

Ekspozycja ukierunkowana na odtworzenie swoistego „klimatu” miejsca i czasu – schyłku epoki kamienia w dolinie Supraśli.
Część pierwsza wystawy - to odtworzenie specyficznej strefy sacrum - świętej przestrzeni, której pozostałości odkryto na szczycie niewielkiej wyspy zatopionej pośrodku doliny Supraśli. To tu odkryto sensacyjne depozyty obrzędowe społeczności określanych mianem Pucharów Dzwonowatych - najstarszych elit „starego świata”.
Druga, to codzienność - strefa profanum - świat ostatnich łowców-zbieraczy Europy Środkowej. Prezentacja oparta na wynikach badań archeologicznych zrealizowanych na sąsiednim stanowisku, położonym przy kolonii Dębowik w pobliżu Supraśla.
Na wystawie zaprezentowane zostaną obiekty zabytkowe, które w miarę możliwości będą wyeksponowane w kontekście ich pierwotnego układu, jaki został udokumentowany podczas badań archeologicznych. Z natury rzeczy niewielkie artefakty zostaną uzupełnione rekonstrukcjami poszczególnych przedmiotów (naczynia, elementy broni, ozdoby bursztynowe) oraz instalacją przestrzenną odtwarzającą fragment konstrukcji szałasu.

Niewielki fragment bogato dekorowanej misy przykrywał swoisty mieszek w którym złożono spalone szczątki kostne, ozdoby bursztynowe, ułamki naczyń i krzemienne groty strzał. Czy były to relikwie uświęcające prawo przejęcia obcego terenu – rodzaj swoistej ofiary zakładzinowej zawierającej zmitologizowane pamiątki rodowe?

Puchary Dzwonowate to swoista „kultura łuku”. Elementy instrumentarium łucznika pojawiają się w niej niemal zawsze podkreślając szczególny status społeczny grupy mężczyzn – wojowników.

 


 

60 LAT DZIAŁU ARCHEOLOGII MUZEUM PODLASKIEGO W BIAŁYMSTOKU

ODKRYTE, ZNALEZIONE, ...

W 2016 roku Dział Archeologii Muzeum Podlaskiego w Białymstoku obchodzi swoje 60. lecie. Utworzono go w czerwcu 1956 roku funkcję kierownika powierzając Danucie Jaskanis. W ciągu 60 lat pracownicy Działu prowadzili badania wykopaliskowe na 130 stanowiskach. Efekty tych działań były popularyzowane w formie wystaw i pokazów których przygotowano około 60. Prezentowano je również w wydawanych publikacjach, m.in.: monografiach, materiałach pokonferencyjnych, katalogach do wystaw i wydawnictwach ciągłych (Roczniku Białostockim i Podlaskich Zeszytach Archeologicznych) jak i konferencjach naukowych będąc ich czynnymi uczestnikami ale i organizatorami. Archeolodzy przygotowywali również działania o charakterze edukacyjnym dla dzieci i młodzieży z kraju i zagranicy; prowadzili w szkołach i innych instytucjach lekcje i prelekcje dotyczące ochrony i promocji dziedzictwa archeologicznego na Podlasiu.

Podstawowym zrębem wystawy plenerowej prezentowanej przed białostockim Ratuszem są fotografie z badań wykopaliskowych. Z konieczności jest to wybór subiektywny, lecz w naszym odczuciu najbardziej reprezentatywny. Uzupełniają je mapy województwa z naniesioną lokalizacją badanych stanowisk.